Venezuela'daki çifte depremin ardından bir ay: felaketin bilançosu

24 Haziran gecesi, büyüklükleri 7,2 ve 7,5 olan iki depremin Venezuela'nın kuzeyini yalnızca 39 saniye içinde sarsmasından bu yana otuz gün geçti. Yetkililerin o gün alışılmadık bir sismik olgu, bir çifte deprem olarak tanımladığı olay, haftalar içinde ülkenin son yüzyıldan fazladır yaşadığı en ağır doğal felaketlerden birine dönüştü. Aradan bir ay geçmesine rağmen rakamlar hâlâ değişiyor, ancak ilk günlere göre çok daha yavaş ve hükümetin hâlâ dolduramadığı boşluklar bırakıyor. Ulusal Meclis Başkanı Jorge Rodríguez'in geçen Cuma açıkladığı en güncel resmi bilançoya göre, hayatını kaybedenlerin sayısı 5.546, yaralıların sayısı ise 16.740. İkinci rakam haftalardır neredeyse hiç kıpırdamıyor; bu da sağlık ekiplerinin artık yeni ağır vaka almadığına işaret ediyor. Buna karşılık, enkaz kaldırma çalışmaları ve adli tıp yoluyla kimlik tespiti ilerledikçe ölü sayısı artmaya devam ediyor; çok sayıda kişi, La Guaira'daki mezarlıklarda özel olarak açılan mezarlara kimliği belirlenmeden gömülmüş durumda.En rahatsız edici veri, ise Venezuela hükümetinin güncellemediği. Deprem çiftinden bir gün sonra, 25 Haziran'dan bu yana yetkililer kayıplara ilişkin yeni bir resmi sayı açıklamadı; o gün rakam 157 kişi olarak verilmişti. Bu boşlukta, Desaparecidos del Terremoto de Venezuela adlı sivil girişim ortaya çıktı; aile başvurularını merkeze toplayarak akıbeti bilinmeyen yaklaşık 29.500 kişiyi kaydediyor. Devletin kabul ettiği ile yurttaşların bizzat belgelediği rakamlar arasındaki bu uçurum, kriz yönetiminin en çok sorgulanan yönlerinden biri.Kaybedilen canların ötesinde deprem, ciddi bir ekonomik yara da açtı. Dünya Bankası'nın geçen hafta yayımladığı bir rapor, yaklaşık 19,6 milyar dolar tutarında doğrudan fiziksel zarar olduğunu tahmin ediyor. Bu tutarın 9,3 milyar doları yıkılan ya da ağır hasar gören konutlara, 5,2 milyar doları hastaneler, okullar ve diğer hayati tesisleri kapsayan kamu altyapısına, yaklaşık 5 milyar doları ise ticari ve sanayi binalarına ilişkin.Sahada tutulan son resmi kayıtlara göre:Ana depremden bu yana ayrıca 1.405 artçı sarsıntı kaydedildi; bunların bir kısmı, zaten zayıflamış yapılardaki çalışmaları daha da zorlaştıracak şiddetteydi.Haftalar ilerledikçe, klasik arama-kurtarma faaliyetlerinin yerini enkaz kaldırma ve yeniden inşa çalışmaları aldı; bu sürecin aylar, hatta yıllar sürebileceğini yetkililer kendileri kabul ediyor. La Guaira'nın bazı bölgelerinde elektrik gibi temel hizmetler depremden yaklaşık iki hafta sonra yeniden sağlandı, ancak normale dönüş hâlâ kısmi. Sınır Tanımayan Doktorlar gibi örgütler, depremden önce de yıpranmış olan kamu sağlık sistemi ihtiyaçları tamamen karşılayamadığı için, sıfır noktasında seyyar kliniklerini faal tutmaya devam ediyor.Felaket ayrıca Venezuela için siyasi açıdan hassas bir dönemde yaşandı. Ülke, yılın başında eski Devlet Başkanı Nicolás Maduro'nun tutuklanmasının ardından bir geçiş sürecinden geçiyor; Delcy Rodríguez'in başında olduğu geçici hükümet hâlâ seçim tarihi açıklamış değil. İsrail gibi ülkelerden gelen işbirliği ve ABD desteğiyle Venezuela varlıklarının dondurulmasının kaldırılması için yürütülen girişimler dahil, uluslararası yardımın nasıl yönetileceği, önümüzdeki aylarda yeniden inşanın hızını belirleyecek başlıca unsurlardan biri olarak görülüyor.