Çin, yapay zekâyı uzaya taşıyor: Kendi kendini yöneten AI uyduları fırlatıldı

Sıkı bir beyaz perde takipçisi olan Erdem, DonanımHaber'de sinema ve dizi sektörüne dair haberleri kaleme alıyor. Çin'in Long March 15 taşıyıcı roketi, bu hafta başarıyla fırlatıldı. "Tek roket, beş uydu" konfigürasyonuyla yaşandırilen görev kapsamında beş uydu yörüngeye yerleştirildi. İşte bu uydulardan ikisi AI güdümleri uyduları. Onları diğerlerinden ayıran en büyük özellikleri ise verileri Dünya'ya gönderip yer istasyonlarından talimat beklemek yerine, önemli kararların büyük bölümünü uzayda kendi başlarına alabilmeleri.Yapay zekâ temelli bu uydulardan ilki Jitianxing A-04 (Yunjian Muxi). Buuyduorman yangınları gibi yeryüzündeki anomalileri tespit etmek için kızılötesi sensörler taşıyor. Onu asıl farklı kılan ise çalışma şekli. Jitianxing A-04, Zhejiang Lab tarafından geliştirilen "bedenselleştirilmiş yapay zekâ" (embodied AI) modelini bünyesinde barındırıyor. Bu model sayesinde uydu kendi sistem sağlığını sürekli takip edebiliyor, görevlerini planlayabiliyor ve gerektiğinde tek başına ya da diğer uydularla koordineli şekilde operasyon yaşandırebiliyor.Görev kapsamında fırlatılan ikinci AI güdümlü uydu ise Xinghuo Chuanming Meteoroloji Uydusu oldu. Bu uydu, üç farklı meteorolojik yapay zekâ modeli taşıyor ve hava tahmini süreçlerini kökten değiştirmeyi hedefliyor. Geleneksel sistemde meteoroloji uyduları atmosfer verilerini topladıktan sonra bunları Dünya'ya iletiyor. Veriler yer istasyonlarında işleniyor, farklı kaynaklarla birleştiriliyor ve çeşitli düzeltmeler uygulandıktan sonra tahmin oluşturuluyor. Bu süreç yaklaşık 90 dakika sürebiliyor. Yeni uydu ise bu sürecin büyük bölümünü doğrudan uzayda yaşandıriyor. Üzerindeki yapay zekâ modelleri, veriyi aldıktan sonra işleyip hava tahminini yörüngede oluşturuyor. Dünya'ya yalnızca nihai tahmin sonuçları gönderiliyor. Böylece gözlemden erken uyarıya kadar geçen süre saniyeler seviyesine kadar indirilebiliyor.Bu uydunun dikkat çekici özelliklerinden biri de kullandığı büyük yapay zekâ modelinin görev sırasında güncellenebilmesi. Zhejiang Lab Direktörü ve Çin Mühendislik Akademisi üyesi Wang Jian'ın aktardığı bilgilere göre geleneksel uydular, üretim aşamasında hangi yazılımla uzaya gönderildiyse görev ömürleri boyunca o yazılımla çalışıyor. Yeni sistemde ise Dünya üzerinde eğitilen yeni bir yapay zekâ modeli ertesi gün doğrudan yörüngedeki uyduya yüklenebiliyor. Böylece uydunun yetenekleri yeni donanıma ihtiyaç duyulmadan görev sırasında sürekli geliştirilebiliyor.Öte yandan uydunun bazı yapısal parçalarının da yapay zekâ yardımıyla tasarlandığı belirtiliyor. AI tarafından oluşturulan bu tasarımlar 3D baskı teknolojisiyle üretildiği için geleneksel tasarımlara kıyasla daha az parçadan oluşuyor ve daha hafif bir yapı sunuyor.Bu iki uydu, Çin'in "Three-Body Computing Constellation" (Üç Cisim Hesaplama Takımyıldızı) adı verilen daha büyük bir projesinin parçası olarak geliştirildi.Zhejiang Lab öncülüğünde yürütülen bu proje, yüzlerce hatta binlerce uydudan oluşan dev bir uzay bilişim altyapısı kurmayı hedefliyor. Projenin temel amacı, bugüne kadar Dünya'daki veri merkezlerinde yaşandırilen hesaplama görevlerinin önemli bir bölümünü doğrudan uzayda yaşandırmek. Paylaşılan yol haritasına göre takımyıldızın 2027 yılına kadar 100 uyduya, 2032 yılına kadar ise 1000 uyduya ulaşması planlanıyor.Güneş enerjili geçici barınma çantası